Kedi Kumu ve Tuvalet Düzeninde Doğru Bilinen Hatalar

Kedilerle yaşayan evlerde ortaya çıkan sorunların önemli bir bölümü, aslında bir tuvalet düzeni sorunudur. Kedi kabın dışına yaptığında sahiplerin ilk düşüncesi genellikle inatçılık ya da kızgınlık olur; oysa kedilerin tuvalet alışkanlığı son derece kuralcıdır ve bu davranış neredeyse her zaman bir rahatsızlığın işaretidir. Kap, kum, konum ve temizlik düzeninden biri bozulduğunda kedi bunu en anlaşılır biçimde, başka bir yeri tercih ederek bildirir.

Kap sayısı ve büyüklüğü

Genel kabul gören ölçü, kedi başına bir kap ve yedek olarak bir tane fazlasıdır. Tek kediyle yaşayan bir evde iki kap, iki kedili bir evde üç kap bulunması sorunların çoğunu daha ortaya çıkmadan çözer. Kapların boyutu da en az sayısı kadar önemlidir; kedinin rahatça dönebileceği, uzunluğunun yaklaşık bir buçuk katı ölçüde bir kap gerekir. Piyasadaki hazır kapların birçoğu yetişkin kediler için küçük kalır. Kapalı kaplar insanlar için kokuyu hapsettiği gibi kedi için de hapseder; kokuya duyarlı bir kedi kapalı kabı kullanmayı bırakabilir.

Kum seçimi ve derinliği

Kediler ince taneli, kokusuz ve topaklanan kumu belirgin biçimde tercih eder. Parfümlü kumlar insan burnu için üretilir; kedinin koku alma duyusu insandan kat kat güçlü olduğu için bu ürünler çoğu kedi için rahatsız edicidir. Kum derinliği yaklaşık beş yedi santim olmalıdır. Çok az kum kazma davranışını engeller, aşırı derin kum ise bazı kedilerde dengesizlik hissi yaratır. Marka veya tür değiştirilecekse geçiş aniden yapılmamalı, yeni kum eskisine birkaç gün boyunca artan oranda karıştırılmalıdır. Ani değişiklik, kabın tamamen reddedilmesiyle sonuçlanabilir.

Kabın yeri neden bu kadar önemli

Kedi kendini savunmasız hissettiği bir yerde tuvaletini yapmak istemez. Çamaşır makinesinin yanına, kalorifer kazanının dibine veya kapının hemen arkasına konmuş bir kap, ani seslerle birlikte olumsuz bir çağrışım kazanır. İdeal konum sessiz, kolay ulaşılabilir ve çıkışı görülebilen bir köşedir. Kap köşeye sıkıştırılmamalı, kedi içerideyken etrafını görebilmelidir. Mama ve su kaplarıyla aynı alanı paylaşmamalıdır; kediler beslenme ve tuvalet bölgelerini doğaları gereği ayırır. Çok katlı evlerde her kata bir kap konması, özellikle yaşlı kediler için büyük kolaylık sağlar.

Temizlik düzeni ve kokunun kaynağı

Kum kabı günde en az bir kez, tercihen iki kez elenmelidir. Topaklar biriktikçe kedinin temiz zemin bulma ihtimali azalır. Kabın tamamı ise ayda birkaç kez boşaltılıp ılık su ve kokusuz sabunla yıkanmalıdır. Çamaşır suyu ve amonyak içeren temizleyiciler kesinlikle kullanılmamalıdır; amonyak kokusu idrarı andırdığı için kediyi yanlış bir işaretle karşılaştırır. Plastik kaplar zamanla çizilir ve bu çiziklerde koku kalıcı hale gelir; birkaç yılda bir kabın yenilenmesi gerekir. Evdeki kokunun ana kaynağı çoğu zaman kum değil, geciken elemedir.

Davranış değişikliğini ciddiye almak

Uzun süredir kabını düzenli kullanan bir kedi aniden dışına yapmaya başladıysa, önce sağlık kontrolü yapılmalıdır. İdrar yolu enfeksiyonları, kristal oluşumu ve böbrek rahatsızlıkları bu davranışın ilk belirtisi olabilir. Kedinin kaba girip çıkması, uzun süre çömelip az miktarda idrar yapması veya kabın yanında miyavlaması acil değerlendirme gerektirir. Sağlık sorunu yoksa evdeki değişiklikler gözden geçirilmelidir: yeni bir hayvan, taşınma, misafir kalabalığı veya mobilya değişimi stres kaynağı olabilir. Bu durumda ceza tamamen etkisizdir ve kaygıyı artırarak sorunu derinleştirir.

Kum kabı düzeni her yaşta aynı değildir. Yavru kediler için kenarı alçak, kolayca girilip çıkılabilen kaplar gerekir; yüksek kenarlı bir kap yavru için aşılamaz bir engeldir ve kabı reddetmesine yol açar. Yaşlı kedilerde ise eklem ağrıları nedeniyle aynı sorun tersten ortaya çıkar, uzun yıllar kullanılan yüksek kap bir gün zorlayıcı hale gelir. Kenarı alçaltılmış veya girişi kesilmiş kaplar bu durumda çözüm sağlar. Ayrıca yaşlı kedilerin kaba giderken kat değiştirmek zorunda kalmaması önemlidir; yaşadığı alana yakın ek bir kap, kabın dışına yapma vakalarının çoğunu ortadan kaldırır.

Tuvalet düzeni bir kez doğru kurulduğunda kedi bunu yıllarca sorunsuz sürdürür. Kap sayısı, kum tercihi, konum ve temizlik ritmi yerli yerine oturduğunda ev sahibinin yapması gereken tek şey, düzeni bozmadan devam ettirmektir.